Willem van Oranje

Willem van Oranje, ook bekend onder zijn bijnaam Willem de Zwijger, in Nederland tegenwoordig ook Vader des Vaderlands genoemd, was aanvankelijk stadhouder voor de koning van Spanje doch later de initiator opstandelingenleider van de Opstand (voorheen de Tachtigjarige Oorlog geheten) tegen de landsheer van de Spaanse Nederlanden, Filips II.

In juni 1559, na het sluiten van de Vrede van Cateau-Cambrésis, zou Willem van Oranje nog een ontmoeting hebben gehad met de Franse koning. In zijn Apologie uit 1580, toen hij vogelvrij was verklaard door Filips, kwam Willem op deze ontmoeting terug. De Franse koning zou hem mededelingen hebben gedaan over het gezamenlijke plan van de katholieke vorsten Hendrik en Filips om door middel van inquisitie, vervolging, tirannie en plakkaten deze ketterij in Frankrijk en in de Nederlanden uit te roeien. Willem van Oranje geeft in zijn Apologie aan dat naar aanleiding van dit gesprek zijn weerstand en verzet tegen Filips zouden zijn ontstaan.

De Raad van State voelde zich als regeringscollege amper serieus genomen. Op 18 januari 1565 bracht een gezant de wens van de Raad van State, die inhield dat er om een andere vorm van politiek bedrijven werd gevraagd, over aan Filips II. In de beruchte Bireven uit het bos van Segovia wees Filips het verzoek van de Raad van State radicaal af. De plakkaten werden zelfs verscherpt, mede naar aanleiding van de besluiten van het Concilie van Trente dat de protestanten vervloekte in 126 ‘anathema’s’. Bovendien moesten de belastingmaatregelen zo nodig met geweld worden ingevoerd. De centralisatie van de besluitvorming werd doorgedrukt. Het conflict tussen Filips en prins Willem was een feit en de Tachtigjarige Oorlog was begonnen. Op 25 december 1565 werd het Verbond der Edelen opgericht. Willem wachtte de komst van Alva echter niet af. Hij vluchtte in april 1567 met zijn gezin naar Duitsland, waarna markies Maximiliaan de Hénin-Liétard op 17 juni 1567 benoemd werd tot stadhouder van Holland, Zeeland en Utrecht en deze Willems functie als stadhouder dus overnam. Margaretha van Parma, vanaf 1559 landvoogdes, trad af uit protest tegen Alva, die haar betrekkelijk verzoeningsgezinde beleid doorkruiste. Alva werd benoemd als haar opvolger. De laaste jaren van zijn leven waren voor de prins moeilijk. In 1579 kwam Alexander Farnese, een zoon van Margaretha van Parma en later hertog van Parma, als landvoogd naar de Nederlanden. De hertog van Parma was een geduchte tegenstander, die door militaire en politieke behendigheid het zuiden grotendeels voor de koning wist te behouden. In augustus 1579 ontsnapte Willem tijdens de slag om Baasrode, bij Antwerpen, tenauwernood aan gevangenneming door Spaanse troepen. Op 15 maart 1580 tekende de koning een vogelvrijverklaring van de Prins van Oranje. De prins verdedigde zich hiertegen in zijn Apologie. De Staten gaven op 17 december 1581 toestemming de Apologie te laten drukken en uit te geven.

Op Willems initiatief werd de Franse kroonprins, de hertog van Anjou, naar de Nederlanden  gehaald. Hij zou als een soort boegbeeld de soevereiniteit op zich moeten nemen, met als bedoeld effect dat Frankrijk een bondgenoot zou worden tegen de gemeenschappelijke vijand Spanje. Dit liep uit op een heftige competentiestrijd tussen de hertog van Anjou en de Staten-Generaal, die de feitelijke macht wilden blijven uitoefenen. Op 5 juli 1581 droegen de Staten van Holland en Zeeland de Hoge Overheid opnieuw op aan de prins van Oranje. Op 26 juli 1581 zwoeren de Staten-Generaal Filips II formeel af als koning in het Plakkaat van Verlanghe; tot dan toe ging de Opstand in wezen om niet meer dan herstel van traditionele vrijheden en privileges van de provincies. Dit plakkaat is een van de geboortepapieren van de Nederlandse natie.

Na Willems vogelvrijverklaring werden er verschillende aanslagen op het leven van de prins gepleegd. Op 18 maart 1582 pleegde Jean Jaureguy in Antwerpen een mislukte aanslag. Op 5 mei 1582 overleed Charlotte de Bourbon die hem ten koste van haar eigen gezondheid verpleegd had.

Citeer dit artikel als: Keijsers Peter (2018) Willem van Oranje. Citadel Venlo. https://www.citadelvenlo.org/belegeringen/willem-van-oranje.htm

Gerelateerde berichten

  • Filips II van SpanjeFilips II van Spanje Filips II, geboren te Valladolid op 21 mei 1527, was heerser over Castilië en Aragón (samen Spanje), Napels, Sicilië, de Spaanse Nederlanden en Portugal. In elk van deze landen had hij een […] Posted in belegeringen
  • Beleg van Venlo 1579Beleg van Venlo 1579 Het beleg van Venlo in 1579 was een stadsgevecht in de Tachtigjarige Oorlog tussen het Staatse en het Spaanse leger. Tijdens de Tachtigjarige Oorlog deed Willem van Oranje in 1572 […] Posted in belegeringen
  • Beleg van Venlo 1572Beleg van Venlo 1572 Het beleg van Venlo in 1572 was een stadsgevecht in de Tachtigjarige Oorlog tussen het Staatse en het Spaanse leger. Tijdens de Tachtigjarige Oorlog deed Willem van Oranje in […] Posted in belegeringen
  • Beleg van Venlo 1578Beleg van Venlo 1578 Het beleg van Venlo in 1578 was een stadsgevecht tijdens de Tachtigjarige Oorlog.De stad viel in die tijd beurtelings in Staatse of Spaanse handen. In 1572 deed Willlem van Oranje als […] Posted in belegeringen
  • Hertog van ParmaHertog van Parma Alexander Farnese, beter bekend als de hertog van Parma, werd op 27 augustus 1545 geboren in Rome, als zoon van Ottavio Farnese en Margaretha van Parma, de buitenechtelijke dochter van […] Posted in belegeringen
  • Beleg van Venlo 1701Beleg van Venlo 1701 Het beleg van Venlo in 1701 was een van de vele belegeringen die Venlo door de eeuwen heen kende en een stadsgevecht aan het begin van de Spaanse Successieoorlog. In 1701 begon […] Posted in belegeringen
  • Beleg van Venlo 1702Beleg van Venlo 1702 Het beleg van Venlo in 1702 was een beleg van een maand door de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden op de Frans-Spaanse bezetter van de stad. Het duurde van 29 augustus tot 23 […] Posted in belegeringen
  • Beleg van Venlo 1586Beleg van Venlo 1586 Het beleg van Venlo in 1586 is een van de bekendere belegeringen van de Maasstad.  Tijdens de Tachtigjarige Oorlog deed Willem van Oranje in 1572 als eerste een poging de […] Posted in belegeringen
  • Hertog van AlvaHertog van Alva Don Fernando Álvarez de Toledo, beter bekend als de hertog van Alva, was een Spaans generaal en gouverneur van de Nederlanden aan het begin van de Tachtigjarige Oorlog (ook wel Nederlandse […] Posted in belegeringen
  • Beleg van Venlo 1632Beleg van Venlo 1632 Het beleg van Venlo in 1632 was een belegering tussen het Staatse en het Spaanse leger tijdens de Tachtigjarige Oorlog en was onderdeel van de Veldtocht langs de Maas door Frederik […] Posted in belegeringen

Geef een reactie