Abdij Ulingsheide

Abdij UlingsheideAbdij Ulingheide is een voormalig kloostercomplex van de Trappisten met de naam: Onze Lieve Vrouwe Onbevlekt Ontvangen in de Tegelse grensstreek met Duitsland.

 

Geschiedenis

Trappistenklooster

In de abdij woonde en werkte een zogenaamde Contemplatieve Monastieke Gemeenschap, waarbij het gebed centraal stond. De eerste vestiging in Tegelen gebeurde in 1884, toen zich enkele monniken vestigden op de “Uelingsheide” als ‘overloop’ voor de Belgische abdij van Westmalle. Ze bouwden daar een boerderij, om in eigen levensonderhoud te voorzien door omliggende gronden te ontginnen, en een bijbehorend klooster dat in 1933 tot abdij werd verheven. Ook werd in 1898 de miswijnhandel van Westmalle overgenomen. Door de vraag naar andere wijnen werd het assortiment verder uitgebreid. Daarnaast ontwikkelden de monniken een aantal exclusieve kloosterlikeuren. Dit alles werd de basis voor hun bedrijf dat de naam kreeg “Wijnstekerij Uelingsheide” en de export groeide, naast naar Nederlandse en Belgische afnemers, ook naar andere Europese landen. De huidige kerk en het gastenkwartier dateren van 1928, maar er werden vernieuwingen aangebracht in de jaren 1966-1968. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd het complex door afgedwaalde bommen getroffen en drie vleugels van het gebouw werden verwoest die in een andere stijl na de oorlog weer werden herbouwd.

 

Na het tweede Vaticaans Concilie sloeg de ontkerkelijking toe en ook de kloosters, waaronder de Abdij Ulingsheide, kregen hiermee te maken. De nieuwe aanwas van aspirant-monniken stokte en geleidelijk werd het aantal monniken kleiner. Wegens vergrijzing van de monnikengemeenschap hebben deze sinds 2007 het grote complex verlaten. Het was de bedoeling dat de overgebleven monniken zich in een klein bijgebouw van de abdij zouden terugtrekken. Door een ongelukkige val van de laatste abt, Dom Amandus Prick, is het helaas niet zover gekomen. Dom Amandus woont nu in het verzorgingstehuis Maria Auxiliatrix (onderdeel van de Professor Dubois-stichting, genoemd naar de Nederlandse medicus Eugène Dubois), op een steenworp afstand van de abdij en de laatst overgebleven monniken zijn ingetrokken in de Trappistenabdij van Echt dat in 2003 het hoofdklooster van de twee Limburgse trappistenkloosters werd. Het kleine bijgebouw, dat De kleine Abdij wordt genoemd, wordt door Dom Amandus nog regelmatig bezocht en er worden ook gasten ontvangen.

 

Woongemeenschap Emmaus

Tegenwoordig is in het complex een woongemeenschap en kringloopwinkel gevestigd van Emmaus Feniks. Ook nu nog kan men als bezoeker, net als bij veel andere kloosters en religieuze complexen, zich enige tijd in het complex terugtrekken voor stilte en bezinning. Daarnaast heeft men de gelegenheid om te wandelen in het nabijgelegen Jammerdal. De bewoners van de Emmausgroep (compagnons genoemd, naar een gebruik dat door de oprichter van de Emmausbeweging; “Abbé Pierre” werd ingesteld) worden door bezoekers regelmatig als “nieuwe monniken” bestempeld. Met hun slogan “Samen wonen, Samen werken, Samen delen” en de uitvoering daarvan in het zich dienstbaar stellen aan “Hen die het minder hebben”, staan zij niet ver weg van de traditie der Trappisten.

 

Dat het hebben van een “beschermde status” nog geen bescherming biedt, is duidelijk te zien in en om het kloostercomplex. De bewoners en vrijwilligers van Emmaus Feniks pogen om het complex voor verval te behoeden.

 

Trappistenbrouwerij

Anders dan in enkele andere Trappistenkloosters werd in dit klooster niet het bekende Trappistenbier gebrouwen, maar werd er Trappistenlikeur gestookt. Tevens was, en is, er een belangrijke handel in (mis)wijn. Daarnaast was, in de crypte onder de kapel, een bibliotheek ondergebracht.

 

Museum

Nu bevindt zich in de crypte nog een museum met de verzameling van Volksdevotionalia van Dom Amandus Prick, dat een mooi overzicht geeft van vakmanschap, tijdsgeest en verbeelding, met betrekking tot afbeeldingen van heiligen uit de Katholieke traditie.

 

Architectuur

De kloosterkapel stamt uit 1926 en werd gebouwd naar een ontwerp van architect Frans Stoks. De bouwstijl behoort tot het traditionalisme met invloeden uit het expressionisme en art deco. Omstreeks 1980 werd het interieur van de kapel aangepast. Aan de apsiszijde werden de open paraboolbogen tussen middenschip en zijbeuken ter hoogte van de kruisbeuk dichtgezet in baksteen en glas. Ook is er bij de constructie gebruik gemaakt van het in de nabijheid aanwezige natuursteen.

 

De kloosterkapel ligt aan de westzijde van het kloostercomplex haaks op een lange toegangslaan. Aan de oostzijde is de kloosterkapel verbonden met de sacristie en, net als aan de noordzijde, aan de kloostergangen. Aan de zuidzijde is de kapel verbonden met gebouwen van de wijnstekerij. De kapel heeft een hoog middenschip en lagere zijbeuken, en een kruisbeuk aan de apsiszijde. Aan de westzijde van de kapel in de oksel van de kruisbeuk en de zijgevel is de toren geplaatst.

 

De kapel met entreeportaal en sacristie van het klooster Ulingsheide bezitten een hoge cultuurhistorische waarde, met name kerkhistorische waarde als voorbeeld van een kloosterkapel zoals van de Trappistenorde. De kapel met entreeportaal en sacristie zijn op architectuurhistorisch vlak waardevol vanwege de toegepaste bouwstijl en als voorbeelden van het oeuvre van architect Stoks en vanwege het rijke interieur met vele glas-in-lood ramen van verschillende glazeniers. De koorbanken, met de vele ( +/- 150) in eikenhout gesneden Christelijke symbolen, zijn zeer bijzonder.

 

De kapel met entreeportaal en sacristie zijn tevens van algemeen belang vanwege de situering in het buitengebied van Tegelen in de nabijheid van de grens met Duitsland, omdat het typologisch zeer zeldzaam is en omdat het complex bouwkundig in redelijke staat is. In 1940 plaatste Adema-Schreurs in deze abdij een door de Fransman Cavaille Coll gebouwd tweemanuaals orgel; het werd in 1982 door de Duitser Strohmer gerestaureerd en deels van nieuwe orgelpijpen voorzien.

 

Status: Rijksmonument

Citeer dit artikel als: admin (2012) Abdij Ulingsheide. Citadel Venlo. https://www.citadelvenlo.org/architectuur/gebouwen/tegelen/abdij-ulingsheide.htm

Gerelateerde berichten

  • Martinuskerk TegelenMartinuskerk Tegelen De Sint-Martinuskerk in Tegelen is de hoofdkerk van de gezamenlijke parochies van Tegelen, Steyl en Belfeld. De kerk is genoemd naar de heilige Sint […] Posted in Gebouwen in Tegelen
  • Missiehuis Sint-MichaëlMissiehuis Sint-Michaël Het Missiehuis St. Michaël in Steyl werd in 1875 gesticht door de uit het Duitse Goch afkomstige (sinds 2003 heilige) Arnold Janssen. MissiehuisArnold Janssen wilde in eerste […] Posted in Gebouwen in Steyl
  • DomaniDomani Domani is een relatief nieuw theater en cultuurpodium in de binnenstad van Venlo, in de voormalige kapel van klooster Mariaweide. De historie van het podium begint in het begin […] Posted in Gebouwen in Venlo
  • De LoohofDe Loohof De Loohof (vaak abusievelijk de Looihof genoemd) is een voormalig politiebureau, nu wooncomplex, in de Venlose binnenstad dat van gemeentewege monumentale bescherming […] Posted in Gebouwen in Venlo
  • Sur MeuseSur Meuse Sur Meuse is een monumentaal pand in Blerick. Het is een vrijstaand, wit huis dat momenteel dienst doet als café. Het werd in 1705 gebouwd. Het huidige pand is gebouwd op de plek […] Posted in Gebouwen in Blerick
  • City TheaterCity Theater Het voormalige City Theater aan de Vleesstraat, in het centrum van Venlo, was in 1907 de eerste bioscoop van Venlo onder de naam Kinematograaph. Het is zelfs de oudste werkende bioscoop […] Posted in Gebouwen in Venlo
  • Klooster Dominicanessen van BethaniëKlooster Dominicanessen van Bethanië Het Klooster Dominicanessen van Bethanië is een klooster op de steilrand (Kaldenkerkerweg) bij Venlo, vlakbij de grens met Duitsland. De zusters Dominicanessen vestigden zich in […] Posted in Gebouwen in Venlo-Oost
  • MutsaersoordMutsaersoord Mutsaersoord is een herstellingsoord voor volwassenen met een kinder- en jeugdpsychiatrische kliniek en een medisch kinderhuis op de steilrand in Venlo. Het Mutsaersoord was […] Posted in Gebouwen in Venlo-Oost
  • Fontein WilhelminaparkFontein Wilhelminapark De fontein in het Wilhelminapark  is een vroeg-20e eeuwse bronzen fontein, gelegen in een sleutelgatvormige vijver. Het park is aangelegd na 1870 aan de noordwestzijde van het […] Posted in Gebouwen in Venlo
  • Botanische tuinen Jochum-HofBotanische tuinen Jochum-Hof Botanische tuinen Jochum Hof is een particuliere hortus botanicus in het kloosterdorp Steyl. Het beheer van de tuin is sinds 2006 ondergebracht bij een stichting die voornamelijk wordt […] Posted in Gebouwen in Steyl

Geef een reactie