Q4

Q4 is het vierde kwadrant in de binnenstad van Venlo. Jarenlang werd het centrum van de stad als één wijk gezien, maar de laatste jaren wordt weer teruggegrepen naar de wijkindeling uit de tijd toen Venlo nog een vestingstadje was. De stad was in vier kwadranten ingedeeld. De hoofdstraten liepen noord-zuid (Geldersepoort of Helpoort via de Lomstraat en de Vleesstraat naar de Roermondsepoort) en oost-west (Keulsepoort of Laerpoort via de Groote Beick of de Parade via de Gasthuistraat, de Steenstraat en de Oude Markt naar de Maaspoort of Waterpoort). De plek waar de twee hoofdstraten elkaar kruisten, heette het Cruys ofwel de Markt.

De kwadranten zijn tegen de klok in opgedeeld, beginnende bij het kwartier in het zuidwesten:

  • 1e kwadrant, Klein Italië geheten; een buurt waar veel buitenlanders woonden, zoals Italianen en de Jodenstraat waar Joden woonden.
  • 2e kwadrant, het Kloosterkwartier, een plek waar veel kloosters lagen.
  • 3e kwadrant, waar vroeger het kasteel van de hertog van Gelre (de Prinsehof)stond en later het militaire terrein van de huzaren. Later kwam hier de Rosariumbuurt.
  • 4e kwadrant, het tegenwoordige Q4. Dit stond in de twintigste eeuw nog bekend onder de naam ‘t Schriksel.

De wijk Q4 is 12 hectare groot en wordt ingesloten door de Maasboulevard in het Zuiden, de Binnenstad in het Zuidoosten, de Rosariumbuurt in het Oosten, het monumentale villapark Wilhelminapark in het Noorden en door rivier de Maas in het Westen. Volgens de legende van Valuas is Venlo hier ontstaan, vanwege de ligging van een berg, de zogenaamde Lichtenberg (nu een gelijknamige straat in Q4). Ook heeft in het zuidelijke deel van de wijk een synagoge gelegen.

Hoewel er door gevechtshandelingen in de Tweede Wereldoorlog nauwelijks schade aan de historische wijk werd toegebracht, is de wijk in de loop der jaren ingrijpend veranderd onder andere met de bouw van het huidige stadskantoor in de jaren zeventig, de sloop van het oude Piusgebouw aan de Maaskade en de sloop van het monumentale pand van het kantongerecht op de hoek Nolensplein/Parkstraat. Daarnaast werd Q4 jarenlang getypeerd als de Duitse hoek, waar veel Duitse koop- en drugstoeristen kwamen. Voor veel Venlonaren toen geen geliefde plek.

Met de toename van het gebruik van softdrugs en het gedoogbeleid hiervan in Nederland, kwam in de jaren 70 het drugstoerisme vanuit Duitsland in Venlo op gang. Dit zorgde voor veel overlast. Eind jaren ’80 telde het centrum van Venlo vermoedelijk 39 horecagelegenheden waar men softdrugs verhandelde. De gemeente probeerde dit te voorkomen door het instellen van een vergunningensysteem, waardoor er maar 5 coffeeshops overbleven. Maar in het gebied Q4 bleven veel panden in handen van malafide ondernemers. Optreden door politie leidde niet tot het gewenste resultaat.

In 2001 werd het project Hektor opgestart, een samenwerking tussen politie, justitie, gemeente, belastingdienst en diverse private partners. Het project richtte zich op drie pijlers

  • Handhaving – Zoveel mogelijk geld ontnemen dat met drugshandel verkregen is. Dus een afname van drugsoverlast en -criminaliteit.
  • Vastgoed – Het aankopen en herbestemmen van panden (zie het project Q4). Dus een afname van het aantal drugspanden.
  • Coffeeshopbeleid – Uitbreiden van aantal legale coffeeshops en verplaatsen buiten het centrum. Voorbeeld hiervan zijn de coffeeshops aan de Maaskade die verplaatst zijn naar de Duitse grens. Dus het weren van drugstoeristen uit het centrum.

Dit project leidde onder andere tot het sluiten van 130 panden tussen 2001 en 2005. Daarnaast zijn er ook nog eens zo’n 120 waarschuwingen voor het sluiten van een drugspand uitgedeeld. Ook werd er aan het Nolensplein een politiebureau gevestigd. De wijk werd hierdoor veiliger.

Een van de pijlers van project Hektor is het aankopen van vastgoed zodat deze een nieuwe bestemming kon krijgen. Dit leidde tot het project Q4 “van broeinest tot broedplaats”. Dit project moet de wijk herontwikkelen van een broeinest van (drugs)criminaliteit tot een broedplaats van creativiteit; een echte cultuurwijk.

In het eerste kwadrant van de binnenstad (Klein Italië) wordt een nieuw winkelgebied ontwikkeld om de Venlose binnenstad een nieuwe impuls te geven. Het winkelgebied ligt aan de Maas en zal worden doorgetrokken naar de wijk Q4. Velen denken dan ook dat het een onderdeel vormt van het grote Q4-project. Criticasters beschouwen het project Maasboulevard als de ware reden om geld te investeren in het oude gedeelte van Q4. Een kritische groep kunstenaars en creatievelingen hebben zich mei 2007 verenigd in de actiegroep Q5. Het is de doelstelling van Q5 om net zo veel subsidie binnen te halen voor projecten in alle overige wijken van groot Venlo.

Een van de partijen die aan de Maasboulevard zou komen is Holland Casino. Omdat de Maasboulevard nog in ontwikkeling is, heeft het bedrijf haar tijdelijk onderkomen gevonden aan de A67 in Blerick. Vervolgens ontstond het plan om Holland Casino een nieuw onderkomen te bieden aan de noordzijde van het Nolensplein. Dit plan stuitte echter op veel verzet van bewoners. In september 2007 vond een inspraakbijeenkomst plaats waarna een actiecomité werd opgericht. Het gevolg waren ruim 500 handtekeningen tegen de vestiging van Holland Casino. Op donderdag 1 november van datzelfde jaar maakte de gemeente bekend dat Holland Casino niet naar het zal Nolensplein komen, maar waarschijnlijk in het nieuw te ontwikkelen kazernekwartier.

Centraal in de wijk ligt het Nolensplein, dat een hectare groot is en vernoemd is naar Mgr. Nolens. Vroeger lag er op deze plek een gasketel die was verbonden met de op de Bolwaterstraat gelegen gasfabriek, die Venlo van energie moest voorzien. Vandaar dat veel Venlonaren ook nog altijd de vroeger alom bekende bijnaam Gaasplein gebruiken. Hier vindt wekelijks een markt plaats. Ook wordt het plein enkele keren per jaar gebruikt voor evenementen. De jaarlijks terugkerende ijsbaan Venlo On Ice en de traditionele troshoop met Sint-Maarten (feest) zijn hier de twee voornaamste van. Ook is het Nolensplein de startplaats van het jaarlijkse loopevenement de Venloop. In het er naast gelegen Nolenspark vinden bovendien elk jaar in juli en augustus de Nolensparkfeesten plaats.

In 2011 heeft op enkele plekken in de wijk archeologisch onderzoek plaatsgevonden. Net als de andere kwadranten van de binnenstad werd ook Q4 onderzocht voor de zogeheten Archeologische Waardenkaart. Een van de gebieden waar vondsten zijn gedaan is het gebied waar voorheen het stadskantoor heeft gestaan, tussen de Maaskade, Peperstraat, Kwietheuvel en Maasschriksel. Hier is een stuk stadsmuur gevonden uit de 14e eeuw, samen met kelder van enkele handelshuizen. Tot het einde van dat jaar heeft op die plek een grote tent gestaan die beschutting bood tegen aantasting van de resten, die tevens toegankelijk was voor publiek voor bezichtiging van de resten. Op deze plek heeft de gemeenteraad een poppodium gepland.

Een andere locatie in het gebied, waar een noemenswaardige vondst is gedaan, is een voormalig woonblok tussen de Bergstraat, Bolwaterstraat, Kwietheuvel en Helschriksel. Ten eerste werd hier een armenkerkhof gevonden, dat in de late middeleeuwen was verbonden aan de Jacobskerk. Daarnaast zijn er op een andere hoek van het perceel restanten gevonden van een kruithuis uit 1742, en twee kleine ovens uit de 13e of 14e eeuw. Op dit moment is nog niet duidelijk wat met de beide vondsten gaat gebeuren.

Citeer dit artikel als: Keijsers Peter (2012) Q4. Citadel Venlo. http://www.citadelvenlo.org/historische-plaatsen/q4.htm

Gerelateerde berichten

  • Klein ItaliëKlein Italië Klein Italië is het eerste kwadrant in het centrum van de stad Venlo. Jarenlang werd het centrum van de stad als één wijk gezien, maar de laatste jaren wordt weer teruggegrepen naar de […] Posted in Historische plaatsen
  • SinselveldSinselveld Sinselveld is een wijk aan de zuidzijde van de Venlose binnenstad.De wijk staat in de volksmond bekend als de Sloot, een volkswijk waar vooral arbeidershuisjes staan. Op de plek in […] Posted in Historische plaatsen
  • MaaswaardMaaswaard De Maaswaard is een wijk aan de zuidrand van de Venlose binnenstad.De wijk wordt omsloten door de wijken (met de klok mee, beginnend in het noorden) Venlo-Centrum (Klein Italië (van […] Posted in Historische plaatsen
  • RosariumbuurtRosariumbuurt De Rosariumbuurt is de derde kwadrant in de binnenstad van Venlo. Jarenlang werd het centrum van de stad als één wijk gezien, maar de laatste jaren wordt weer teruggegrepen naar de […] Posted in Historische plaatsen
  • KloosterkwartierKloosterkwartier Het Kloosterkwartier is het tweede kwadrant in de binnenstad. Jarenlang werd het centrum van de stad als één wijk gezien, maar de laatste jaren wordt weer teruggegrepen naar de […] Posted in Historische plaatsen
  • ’t Hetje’t Hetje 't Hetje is een voormalige volksbuurt in de wijk Klein Italië, het oudste deel van de Venlose binnenstad, gelegen tussen de Kolenstraat en de Wijngaardstraat. In geschriften uit de tweede […] Posted in Historische plaatsen
  • MaasboulevardMaasboulevard De Maasboulevard is een recreatief gebied aan de Maasoever in het centrale winkelcentrum van Venlo met terrasjes, een stadspark en een passantenhaven. De boulevard ligt in het kwadrant […] Posted in Historische plaatsen
  • Grote en Kleine HeideGrote en Kleine Heide De Grote Heide is een natuurgebied aan de oostgrens van Venlo, tussen Leutherweg, Louisenburgweg en Klagenfurtlaan. De Grote Heide maakt deel uit van een uitgestrekt heidegebied tussen de […] Posted in Historische plaatsen
  • ’t Cour’t Cour 't Cour is een nieuwbouwwijk in de buurt Vastenavondkamp in stadsdeel Blerick. De wijk ligt tegen de wijk Smeliënkamp aan.Vroeger werden fabrieken aan de rand van Blerick gebouwd. Maar […] Posted in Historische plaatsen
  • De VeegtesDe Veegtes De Veegtes (Venloos: De Vaegtes) is een gebied in Venlo ten noorden van de Provinciale Weg N271 naar Nijmegen.Tegenwoordig doet dit gebied dienst als industrieterrein. Het is aangelegd […] Posted in Historische plaatsen

Geef een reactie