Heerlijkheid Arcen

De Heerlijkheid Arcen was een heerlijkheid vanaf de 14e eeuw tot aan het einde van de 18e eeuw in Opper-Gelre, behorende tot het Land van Straelen.

Geschiedenis

De eerst bekende vermelding van de plaats stamt uit de hoge middeleeuwen. In 1064 werd het door gravin Irmentrudis geschonken aan de Abdij Michaëlsberg te Siegburg. Enkele decennia later, rond 1100, viel het onder het Land van Straelen.

De heerlijkheid is ontstaan rond 1330, toen Arcen zich afscheidde van Straelen en een vrije heerlijkheid werd. Met het verkrijgen van de status van heerlijkheid verkreeg Arcen ook het stapelrecht op de Maas. De plaats groeit uit tot een handelsplaats zonder formele stadsrechten, maar wel werd voorzien van stadswallen met drie stadspoorten.

Uit 1420 stamt een akte, waarin de schepenen van Arcen de limieten van de heerlijkheid en de rechten van opstal en veer vaststellen.

In 1503 kreeg Arcen het marktrecht. In 1611, 1635 en 1646 en in 1681 werd een groot deel van het dorp verwoest. In 1611 tijdens een brand, in 1635 tijdens de inname door de Spanjaarden, in 1646 door de Staatsen en in 1681 door een grote brand.

In 1779 wordt de heerlijkheid Arcen door Otto Julius van Gelder verkocht aan zijn neef, baron von Wijmar. in 1792 vallen de Franse legers Arcen binnen. Een jaar later slaan de Pruissisch-Oostenrijkse troepen weer terug, maar uiteindelijk wordt Arcen in 1794 definitief door de Fransen bezet. Alle feodale rechten vervielen onder het Franse regime. De heerlijkheid werd in 1801 ingedeeld bij het departement van de Nedermaas.

Heren van Arcen

De adellijke familie Van Bueren mocht zich Heer van Arcen noemen. Vanaf dat moment noemde de familie zich formeel Van Bueren Van Arcen. Deze familie had verder bezittingen in – onder andere – Schandelo, Velden, Maasbree en onder Beesel.

Kastelen

Alde Huys

Het precieze jaartal van de bouw is niet overgeleverd, maar het bestond al in 1300. Volgens oude kadasterkaarten heeft het kasteel gelegen aan de noordoostzijde van de huidige dorpskern. Daar lagen ook de veengronden van het Seyzenbroek.

Den Kamp

Het precieze jaartal van de bouw is niet overgeleverd, maar het bestond al in 1498. In dat jaar bestaat er een geldschuld tussen twee telgen van de familie Schenck van Nijdeggen

Nye Huys

Met de bouw van dit kasteel werd begonnen in 1511 en het was gereed in 1522. Opdrachtgever van de bouw was Reiner I van Gelre, broer van Karel van Egmond, stadhouder van Opper-Gelre en drost van de Veluwe.

Kasteel Arcen

De huidige voorburcht staat op de plek van het in 1646 verwoeste Nije Huys, en werd in 1653 gebouwd door Marcelis van Gelder, heer van Arcen.

Literatuur

  • Anoniem, De verdwenen kastelen van Arcen in: Jaarverslag van de historische werkgroep Arcen-Lomm-Velden, (1985), p. XIX-XXIV.
  • A.F. van Beurden, Arcen en Velden (Beschrijving van het slot Arcen) in: De Maasgouw, 12 (1890), p. 98.
  • A.F. van Beurden, Arcen en zijn kastelen in: Buiten, 5 (1911), p. 4-36.
  • Louis baron de Crassier, Dictionnaire historique du Limbourg néerlandais de la période féodale à nos jours, Maastricht, Publications de la Société Historique et Archéologique dans le Limbourg, herpublicatie (1930-1937), p. 15.
  • J.A.K. Haas, o.l.v. J.Th.H. de Win, Inventaris van de archieven der gemeente Arcen en Velden, Maastricht, Inspectie der Gemeente- en Waterschapsarchieven in Limburg, (1966), 257 p.
  • J.A.K. Haas, Inventaris van de archieven der gemeente Arcen en Velden 1502-1939, Maastricht, Provinciaal Bestuur van Limburg, Dienst Inspectie der Archieven, (1980), 142 p.
  • E.W. Moes & K. Sluyterman, Nederlandsche Kastelen en Hun Historie, 3 delen, Amsterdam, Elsevier, (1912-1913), deel II p. 257-280.
  • J.G.M. Stoel & A. Verstraelen, De geschiedenis van Arcen, het kasteel en de heerlijkheid / Het landschap van een landgoed, Venlo, Van Spijk / Venray, Recreatieschap Peel en Maas, (1979), 71 p. (Omslagtitel: Arcen, historie, natuurschoon in woord en beeld)
  • J.G.M. Stoel, Herwonnen historie: geschiedkundige en archeologische bijdragen over de gemeente Arcen en Velden, Velden, Historische Werkgroep Arcen-Lomm-Velden (cahier nr. 23), (1993), 69 p.
  • J.G.M. Stoel, Arcen: de heerlijkheid, de heren en huizen, Lomm, De Reiner van Gelre Stichting, (1995), 72 p.
  • J. Verzijl, Het kasteel en de heren van Arcen in: De Maasgouw, 60 (1940), p. 69.

Bronnen:
J.G.M. Stoel: de kastelen van Arcen
Gemeentearchief
Genwiki, Van Bueren

Citeer dit artikel als: Keijsers Peter (2015) Heerlijkheid Arcen. Citadel Venlo. http://www.citadelvenlo.org/geschiedenis/geschiedenis-van-arcen/heerlijkheid-arcen-2.htm

Gerelateerde berichten

  • Nije HuysNije Huys Het Nije Huys is een verdwenen kasteel in Arcen. In de middeleeuwen hoorde Arcen bij het Land van Straelen. Dit kwam in 1064 in bezit van de aartsbisschop van Keulen, waarbij het […] Posted in Gebouwen in Arcen
  • Den KampDen Kamp Den Kamp is een verdwenen kasteel in Arcen. In de middeleeuwen hoorde Arcen bij het Land van Straelen. Dit kwam in 1064 in bezit van de aartsbisschop van Keulen, waarbij het […] Posted in Gebouwen in Arcen
  • Alde HuysAlde Huys Het Alde Huys is een verdwenen kasteel in Arcen. In de middeleeuwen hoorde Arcen bij het Land van Straelen. Dit kwam in 1064 in bezit van de aartsbisschop van Keulen, waarbij het […] Posted in Gebouwen in Arcen
  • Kasteel Arcen met de kasteeltuinenKasteel Arcen met de kasteeltuinen Kasteel Arcen is een dubbel omgracht statig buitenhuis in het dorp Arcen. Het kasteelDe huidige voorburcht staat op de plek van een in 1646 verwoeste voorganger en werd in 1653 […] Posted in Gebouwen in Arcen
  • Weduwe H. BontampsWeduwe H. Bontamps Weduwe H. Bontamps is een verdwenen drukkerij in de binnenstad van Venlo. Het was de eerste drukkerij die in Venlo gevestigd werd. LocatieDe drukkerij begon in de Maasstraat. Na […] Posted in Gebouwen in Venlo
  • Jansens StanderdmolenJansens Standerdmolen De Standerdmolen van Jansen, ook wel Jansens molen genoemd, was de oudste windmolen van Velden.  De molen stond in de buurtschap Hasselderheide, op een natuurlijke […] Posted in Gebouwen in Velden
  • Heerlijkheid TegelenHeerlijkheid Tegelen De Heerlijkheid Tegelen was vanaf de middeleeuwen een vrije Heerlijkheid in het Land van Gulik. Het werd door de heren van Tegelen bestuurd vanuit kasteel De Munt en later vanuit kasteel […] Posted in Geschiedenis van Tegelen
  • Belegeringen van VenloBelegeringen van Venlo Door de eeuwen heen is Venlo vaak het strijdtoneel geweest van verschillende belegeringen. Dit kwam voornamelijk door de ligging aan de Maas en de daaraan gerelateerde goede handelspositie […] Posted in belegeringen
  • Beleg van Venlo 1793Beleg van Venlo 1793 Het beleg van Venlo in 1793 luidde het begin in van de Franse Tijd voor de hele streek. De Franse troepen veroverden eerst Blerick op 17 december 1792, en belegerden daarna Fort […] Posted in belegeringen
  • LaaghuismolenLaaghuismolen De Laaghuismolen, ook wel Hoogmolen genaamd, is een monumentale voormalige watermolen in de oostelijke Bantuin van Venlo. De molen dateert waarschijnlijk uit 1560 en was een van […] Posted in Gebouwen in Venlo-Oost

Geef een reactie